Saba

قُلِ ٱدْعُوا۟ ٱلَّذِينَ زَعَمْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ ۖ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِن شِرْكٍ وَمَا لَهُۥ مِنْهُم مِّن ظَهِيرٍ ۲۲ وَلَا تَنفَعُ ٱلشَّفَـٰعَةُ عِندَهُۥٓ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُۥ ۚ حَتَّىٰٓ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمْ قَالُوا۟ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ۖ قَالُوا۟ ٱلْحَقَّ ۖ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْكَبِيرُ ۲۳

{22 - 23} Yaani, "Sema" ewe Mtume, uwaambie wale wanaomshirikisha Mwenyezi Mungu na viumbe vingine visivyofaa wala kudhuru, ukiwafanya kukubali kwa lazima kwamba hivyo havina uwezo, na ukibainisha ubatili wa kuviabudu, "Waiteni wale mnaowadaia kuwa ni badala ya Mwenyezi Mungu," mkadai kwamba wao ni washirika wa Mwenyezi Mungu, ikiwa dua yenu ina manufaa yoyote. Wao kwa hakika tayari wana sababu za kutoweza ndani yao na kushindwa kujibu maombi kwa namna yoyote ile. Kwani wao hawana umiliki hata kidogo, kwa kuwa hawamiliki uzito wa chembe katika mbingu na ardhi, kwa kujitegemea wala kwa njia ya ushirika. Na ndiyo maana akasema, "Wala hawana ushirika wowote humo," si mdogo wala mwingi. Inabakia kusema kwamba: Hata hivyo, wanaweza kuwa wasaidizi na mawaziri wa Mmiliki wa kweli; basi dua yao ikawa ni yenye kunufaisha. Kwa kuwa, kwa sababu Mmiliki wa kweli anawahitaji, wanaweza kutimiza mahitaji ya wale wanaofungamana nao. Kwa hivyo, Mwenyezi Mungu Mtukufu akaikanusha daraja hii, na akasema, "Wala Yeye" Mwenyezi Mungu, Mmoja, Mshindi, "hana msaidizi yeyote miongoni mwao" anayemsaidia katika kutawala na kuendesha mambo. Basi hakuna kilichobakia isipokuwa uombezi, lakini huo pia akaukanusha kwa kauli yake, "Wala uombezi mbele yake hautafaa kitu, isipokuwa kwa aliyempa idhini." Hizi ndizo aina za mafungamano wanayofungamana kwayo washirikina na washirika wao na masanamu yao katika wanadamu, miti, mawe na mengineo. Kwa hivyo, Mwenyezi Mungu akayakata na kubainisha ubatili wao kwa ubainisho wa kukata kiini cha ushirikina, na wa kukata mizizi yake. Kwa sababu mshirikina huomba na kumuabudu asiyekuwa Mwenyezi Mungu akitarajia kunufaika kutoka kwake, na matarajio haya ndiyo yaliyomfanya kumshirikisha Mwenyezi Mungu. Basi ikiwa huyo ambaye yeye anamuomba asiyekuwa Mwenyezi Mungu hamiliki manufaa yoyote wala madhara, wala hata si mshirika wa Mmiliki wa kweli wala msaidizi wake, wala hawezi kufanyia wengine uombezi bila ya idhini ya Mmiliki wa kweli. Basi inakuwa dua hii na ibada hii ni upotofu katika akili na batili katika Sheria. Bali, mshirikina huyo anajiwa na kinyume cha yale aliyotaka na aliyokusudiwa. Kwa sababu alikuwa anakusudia kunufaika nayo, lakini Mwenyezi Mungu akabainisha ubatili wake na kutokuwepo kwake, na hata akabainisha katika Aya zingine madhara yake kwa wanaowaabudu, na kwamba Siku ya Kiyama wao kwa wao watakufuriana na kulaaniana, na makaazi yao ni Motoni, na ambao watu watakapokusanywa, watakuwa maadui zao, na wataikataa ibada yao. Inastaajabisha kwamba mshirikina anatakabari kuwafuata Mitume akidai kuwa wao ni wanadamu, na anaridhia kuabudu na kuomba dua miti na mawe. Alitakabari kumkusudia Mfalme, Mwingi wa rehema, Mlipaji, na akaridhia kuwaabudu wale ambao madhara yao yako karibu zaidi kuliko manufaa yake, kutokana na kumtii adui yake mkubwa zaidi, ambaye ni Shetani! Na kauli yake, "Hata itakapoondolewa hofu kwenye nyoyo zao, watasema: "Mola wenu Mlezi amesema nini?" Watasema: "Yaliyo kweli! Na Yeye ndiye Aliye juu, Mkubwa." Inawezekana kwamba wanaokusudiwa hapa ni washirikina; Kwa sababu hao ndio waliotajwa katika matamshi ya wazi ya aya hii. Na kanuni inasema kwamba kivumishi kinarudia yale yaliyo karibu zaidi nacho, kwa hivyo, maana yake inakuwa ni: Siku ya Kiyama itakapofika na hofu ikaondolewa katika nyoyo za washirikina, na wakaulizwa akili zao zilipowarudia kuhusu hali yao ya hapa duniani na kukadhibisha kwao haki waliyoileta Mitume, watakiri kuwa waliyokuwa wakifanya ya ukafiri na ushirikina ni batili, na kwamba aliyoyasema Mwenyezi Mungu na kuambiwa na Mitume wake ndiyo haki, basi yakawadhihirikia yale waliyokuwa wakiyaficha zamani, na wakajua kwamba haki ni ya Mwenyezi Mungu, na waliungama dhambi zao. "Na Yeye ndiye Aliye juu" kwa dhati yake, juu ya viumbe vyote, na kwa kuwashinda, na kwa hadhi yake ya juu kwa sababu ya sifa zake kuu, tukufu zaidi; "Mkubwa" katika dhati yake na sifa zake. Na katika ujuu wake ni kwamba hukumu yake ndiyo yenye kushinda, na nafsi zinanyenyekea kwake kwa ajili yake, hata nafsi za wenye kutakabari na washirikina. Na maana hii ndiyo dhahiri zaidi, nayo ndiyo inayoashiriwa na muktadha huu. Na inawezekana kwamba kilichokusudiwa katika kivumishi kilichotumika ni Malaika, na hilo ni kwa sababu Mwenyezi Mungu Mtukufu anapozungumza kwa ufunuo; Malaika wanamsikia na wanamuangukia chini Mwenyezi Mungu na kumsujudia. Kisha Jibril anakuwa ndiye wa kwanza kuinua kichwa chake, na Mwenyezi Mungu anazungumza naye kutokana na ufunuo wake atakavyo. Kisha kuzimika huko kunapoondoka katika nyoyo za Malaika na hofu pia ikaisha, wanaulizana wao kwa wao juu ya kauli hiyo ambayo kwayo walizimika: 'Amesema nini Mola wenu Mlezi?' Basi huambiana wao kwa wao: 'Amesema kweli', ima kwa ujumla; kwa kuwa wanajua kwamba yeye hasemi isipokuwa kweli tu, au wanasema: 'Amesema hivi na hivi,' wakitaja maneno waliyoyasikia kutoka kwake, na kwamba ni kweli. Basi inakuwa maana kulingana na hivi ni kwamba, washirikina walioabudu pamoja na Mwenyezi Mungu miungu hao ambao tumekuelezeeni upungufu wao, na kutoweza kwao kunufaisha kwa njia yoyote ile, namna walivyogeuka na wakaacha kumkusudia Mola Mlezi, Mkuu, aliye juu, Mkubwa, ambaye katika utukufu wake na ukuu wake ni kwamba Malaika watukufu walio karibu sana naye katika viumbe vyote wananyenyekea namna hii na kuzimika wanaposikia maneno yake, na wote wanakiri kwamba Mwenyezi Mungu hasemi isipokuwa kweli tu. Basi wana nini washirikina hawa waliotakabari kumuabudu yule ambaye hadhi yake ni hii, na ukubwa wa ufalme wake na mamlaka yake? Basi Mwenyezi Mungu yuko juu sana, na ni Mkubwa sana mbali na ushirikina wa washirikina, na uzushi wao na uwongo wao.