Al-Anfaal

وَمَن يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُۥٓ إِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَىٰ فِئَةٍ فَقَدْ بَآءَ بِغَضَبٍ مِّنَ ٱللَّهِ وَمَأْوَىٰهُ جَهَنَّمُ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ 16

{16} "Na atakayewageuzia mgongo wake siku hiyo, isipokuwa kwa mbinu za vita au kuungana na kikosi, basi hakika atakuwa amekwisha rudi na ghadhabu ya Mwenyezi Mungu. Na pahali pake." Yaani, makazi yake ni "Jahannam, na ni pahali pabaya zaidi pa kuishia." Na hili linaashiria kwamba kukimbia kutoka safu za vita bila udhuru ni katika madhambi makubwa zaidi. Kama ilivyokuja hivyo katika hadithi mbalimbali sahihi, na kama alivyotaja hapa moja kwa moja ahadi ya adhabu kali juu yake. Na maana isiyokuwa ya moja kwa moja ya Aya hii ni kwamba mwenye kupinduka kwa ajili ya mbinu za kupigana vita – naye ni yule anayepinduka kutoka upande mmoja kwenda mwingine ili aweze kupigana na kumteka zaidi adui yake, - basi huyo hana ubaya wowote juu yake katika hilo. Kwa sababu hakupeana mgongo wake ili kukimbia, bali aliupeana mgongo wake ili kupata nguvu juu ya adui yake, au kumjia kutokea mahali ambapo atamshambulia bila kujua au kumhadaa kwa hilo, au yasiyokuwa hayo miongoni mwa makusudio ya wapiganaji. Na kwamba mwenye kuungana na kikosi chenye kumzuia na kumsaidia kupigana na makafiri, basi hilo linaruhusiwa. Kwa hivyo ikiwa kikundi hicho kiko katika jeshi, basi jambo katika hili liko wazi. Na kama kikundi hicho kiko katika pahali ambapo si pa vita hivyo, kama vile kushindwa kwa Waislamu mikononi mwa makafiri na kukimbilia kwao katika mji miongoni mwa miji ya Waislamu au kwenye jeshi jingine la Waislamu, basi imekuwa katika simulizi kutoka katika riwaya za Maswahaba zinazoashiria kuwa jambo hilo linaruhusika. Na pengine hili limefungiwa tu katika hali ikiwa Waislamu watadhani kuwa kushindwa kutakuwa ndiyo natija bora zaidi na kwenye kuwadumisha zaidi. Lakini wakidhani kuwa watawashinda makafiri katika kukaa kwao imara katika vita, basi katika hali hii ni mbali zaidi kwa iwe moja ya hali ambayo inaruhusiwa. Kwa sababu kwa msingi wa hii, kutoroka kulikokatazwa hakuwezi kufikiriwa. Na Aya hii ni ya jumla, na itakuja katika mwisho wa sura hii kuifungia kwa idadi fulani.