Al-Maaida

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحْمُ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلْمُنْخَنِقَةُ وَٱلْمَوْقُوذَةُ وَٱلْمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُوا۟ بِٱلْأَزْلَـٰمِ ۚ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ۗ ٱلْيَوْمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَٱخْشَوْنِ ۚ ٱلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلْإِسْلَـٰمَ دِينًا ۚ فَمَنِ ٱضْطُرَّ فِى مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّإِثْمٍ ۙ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ 3

{3} Haya ndiyo ambayo Mwenyezi Mungu alituashiria kwake kwa kauli yake, "Isipokuwa yale mnayosomewa." Na jua kwamba Mwenyezi Mungu, Mwingi wa baraka, Mtukufu, haharamishi anachoharamisha isipokuwa kwa ajili ya kuwalinda waja wake, na kuwakinga kutokana na madhara yanayopatikana katika mambo hayo yaliyoharamishwa. Na anaweza kuwabainishia waja wake hayo na anaweza kosa kuwabainishia, kwa hivyo akajulisha kuwa aliharamisha "nyamafu." Na kinachomaanishwa na nyamafu ni yule aliyekufa bila kuchinjwa kisheria. Basi huyo ameharamishwa kwa sababu ya madhara yake, ambayo ni kuganda kwa damu ndani yake, na nyama yake ambayo ni yenye kumdhuru mwenye kuila. Na mara nyingi hufa kwa ugonjwa unaosababisha kifo chake, kwa hivyo unamdhuru mwenye kuila. Na inatolewa katika hilo nyamafu ya nzige na samaki, hizo ni halali. "Na damu, yaani, Al-Masfuh (inayotoka kwa wingi), kama ilivyofungiwa hivyo katika Aya nyingine, "na nyama ya nguruwe." Na hili linajumuisha sehemu zake zote. Na Mwenyezi Mungu amemtaja yeye hasa miongoni mwa wanyama wengine wabaya katika wanyama walao wengine. Kwa sababu kundi katika Watu wa Kitabu miongoni mwa Wakristo wanadai kuwa Mwenyezi Mungu aliwahalalishia huyo. Yaani, msidanganywe nao, bali yeye ni haramu na ni miongoni mwa mambo machafu. "Na kile kilichochinjwa kwa ajili ya asiyekuwa Mwenyezi Mungu, yaani, kilitajiwa jina la asiyekuwa Mwenyezi Mungu [Mtukufu] kama vile masanamu, na walio wema, na sayari, na mengineyo miongoni mwa viumbe. Kwa hivyo, kama vile utajo wa Mwenyezi Mungu unafanya mnyama aliyechinjwa kuwa mzuri, basi kutaja jina la asiyekuwa Mwenyezi Mungu juu yake kunaipa uchafu wa kimaana. Kwa sababu hilo ni kumshirikisha Mwenyezi Mungu. "Na yule aliyekufa kwa kunyongeka koo," yaani, aliyekufa kwa kunyongwa kwa mkono au kamba, au kuingiza kwa kichwa chake ndani ya kitu finyu, kisha akashindwa kukitoa hadi akafa. "Na yule aliyekufa kwa kupigwa," yaani, aliyekufa kwa sababu ya kupigwa kwa fimbo, au kokoto, au ubao, au kwa kuporomokewa na kitu juu yake, au bila kwa kukusudia au kwa kutokukusudia. "Na yule aliyekufa kwa kuanguka," yaani, aliyeanguka kutoka juu kama vile mlima, au ukuta, au paa na mfano wake, kwa hivyo akafa kwa sababu ya hilo. "Na yule aliyekufa kwa kupigwa pembe," naye ni yule anayepigwa pembe na mfano wake, na akafa. "Na yule aliyeliwa na mnyama" kama vile mbwa mwitu, au simba, au chui, ndege wawindao, basi hao wakifa kwa sababu ya kuliwa na hao wanyama wanaowinda, hawawi halali. Na kauli yake, "isipokuwa mkimdiriki kumchinja," inarejelea masuala haya ya aliyekufa kwa kunyongeka koo, na aliyekufa kwa kupigwa, na aliyekufa kwa kuanguka, na aliyekufa kwa kupigwa pembe, na yule aliyeliwa na mnyama atakapochinjwa hali ya kuwa bado ana uhai mtulivu ndani yake ili kupatikane kuchinja. Ndiyo maana wanachuoni wa Fiqh wakasema, ikiwa mnyama mwenye kuwinda au mwingineye atavitoa nje vilivyomo ndani yake, au akamkata koo lake; basi Kuwepo kwa uhai wake kutakuwa sawa na kutokuwepo kwake. Kwa sababu hakuna faida katika kumchinja. Lakini baadhi yao hawakuzingatia isipokuwa kuwepo kwa uhai ndani yake. Kwa hivyo, akimchinja hali ya kuwa bado ana uhai ndani yake, basi anakuwa halali, hata kama ametolewa vilivyo ndani yake, nayo ndiyo maana ya dhahiri ya Aya hii tukufu. "Na ni haramu kupiga ramli," yaani, mmeharamishiwa kupiga ramli kwa vijiti, na maana yake hasa ni kutafuta mnachogawanyiwa na kukadiriwa. Nayo aina hii huwa vijiti vitatu vilivyokuwa vikitumika zama za kabla ya Uislamu. Moja yake ilikuwa imeandikwa “Fanya,” na cha pili “Usifanye,” na cha tatu kilikuwa tupu bila ya maandishi yoyote juu yake. Basi mmoja wao anapotaka kusafiri, au harusi, au mfano wa hayo, anavizungusha vijiti hivyo vilivvyo sawa katika umbo, kisha akatoa kimoja kati yake. Basi kikitoka kile kilichoandikwa juu yake ‘Fanya’, anaendelea na jambo lake. Na ikiwa kitatokea kile kilichoandikwa juu yake “usifanye”; basi hafanyi wala haendelei na jambo lake. Na kikitokea kile kingine ambacho hakina kitu juu yake, anakirudisha mpaka kitokee kijiti kimoja katika ya vile viwili, na akakifanyia kazi. Kwa hivyo, Mwenyezi Mungu akawaharamishia kile ambacho kiko katika namna hii na chenye kufanana nacho. Na akawapa badala yake Istikhara (kumwomba Mwenyezi Mungu akusaidie katika kufanya uamuzi) katika mambo yao yote. "Hayo yote ni kupita mipaka." Na hili linaashiria yale yote yaliyotangulia miongoni mwa yale yaliyoharamishwa ambayo Mwenyezi Mungu aliyaharamisha ili kuwalinda waja wake, na kwamba ni kutoka nje ya utiifu hadi katika kumtii Shetani. Kisha akawakumbusha waja wake neema yake kwa kauli yake: "Leo nimewakamiliishia Dini yenu, na nimewatimizia neema yangu, na nimeridhia Uislamu uwe ndiyo Dini yenu. Na mwenye kulazimishwa na njaa, bila ya kupendelea dhambi, basi hakika Mwenyezi Mungu ni Mwenye kufuta dhambi, Mwenye kurehemu." Na siku inayoashiriwa hapa ni Siku ya Arafah, wakati Mwenyezi Mungu alipoikamilisha Dini yake na akamnusuru mja wake na Mtume wake. Na akawaangusha watu wa ushirikina kuwaangusha kukubwa baada ya kuwa kwao na bidii ya kuwaondoa Waumini katika dini yao na wakilitamani hilo. Na walipouona utukufu wa Uislamu, na nusura yake, na ushindi wake, wakakata tamaa kabisa juu ya Waumini kwamba watarejea katika dini yao, na wakawa wanahofu na kuwaogopa. Ndiyo maana katika mwaka huu ambao Nabii -rehema na amani zimshukie- alihiji ndani yake mwaka wa kumi, Hija ya kuaga, hakuhiji ndani yake mshirikina yeyote wala hakuizunguka Al-Kaaba yeyote aliye uchi. Ndiyo maana akasema, "Basi msiwaogope, bali niogopeni Mimi." Yaani, msiwaogope washirikina, bali mcheni Mwenyezi Mungu ambaye aliwanusuru dhidi yao na akawaangusha na akazirudisha njama zao katika koo zao. "Leo nimewakamiliishia Dini yenu," kwa nusura kamili na kukamilika kwa sheria ya dhahiri na ya ndani, asili yake na matawi yake. Kwa sababu hii ikawa Qur-ani na Sunnah vilitosha kabisa katika hukumu za dini, na asili zake, na matawi yake. Kwa hivyo, kila mwenye kujisumbua anayedai kuwa ni ili watu kujua itikadi zao na hukumu zao, ni lazima wawe na elimu isiyokuwa elimu ya Qur-ani na Sunnah, kama vile theolojia na mambo mengine, basi yeye ni mjinga na mwenye batili katika madai yake. Amedai kuwa Dini haikamiliki isipokuwa kwa aliyoyasema na kuyalingania. Na hili ni miongoni mwa dhuluma kubwa na kuwafanya Mwenyezi Mungu na Mtume wake kuwa wajinga. "Na nimewatimizia neema yangu," za dhahiri na za ndani. "Na nimeridhia Uislamu uwe ndiyo Dini yenu," yaani, nimewachagulia na kuwauteulia kuwa dini yenu, kama vile nimewaridhia huo. Basi ufanyeni kwa kumshukuru Mola wenu Mlezi, na mumsifu yule ambaye aliwaneemesha kwa Dini iliyo bora kabisa, na tukufu zaidi, na kamilifu zaidi. "Na mwenye kulazimishwa," yaani mwenye kulazimishwa haja kula kitu katika yale yaliyoharamishwa yaliyotangulia katika kauli yake, "mmeharimishiwa nyamafu." "Katika njaa, bila ya kupendelea dhambi," kwa kutokula mpaka alazimishwe, na wala asizidishe katika kula kwake juu ya cha kumtosheleza. "Si hakika Mwenyezi Mungu ni Mwenye kufuta dhambi, Mwenye kurehemu," kwa kuwa alimruhusu kula katika hali hii, na akamrehemu kwa chenye kumsimamishia muundo wake bila ya upungufu wowote kumpata katika dini yake.