An-Noor

وَلْيَسْتَعْفِفِ ٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّىٰ يُغْنِيَهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ ۗ وَٱلَّذِينَ يَبْتَغُونَ ٱلْكِتَـٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَـٰنُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْرًا ۖ وَءَاتُوهُم مِّن مَّالِ ٱللَّهِ ٱلَّذِىٓ ءَاتَىٰكُمْ ۚ وَلَا تُكْرِهُوا۟ فَتَيَـٰتِكُمْ عَلَى ٱلْبِغَآءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوا۟ عَرَضَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۚ وَمَن يُكْرِههُّنَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ مِنۢ بَعْدِ إِكْرَٰهِهِنَّ غَفُورٌ رَّحِيمٌ 33

{33}'' Na wajizuilie na machafu wale wasiopata cha kuolea, mpaka Mwenyezi Mungu awatajirishe kwa fadhila yake:'' Hii ni hukumu ya yule aliyeshindwa na kuoa, amemuamrisha Mwenyezi Mungu ajizuie; kwamba ajizuie ya yale yaliyoharamishwa na azifanye sababu ambazo zinamzuilia nayo, kutokamana na mahitaji ya moyo wake kwa fikra ambazo ni hatari kuingia ndani yake. Kama alivyosema Mtume rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, (Enyi kongamano la mabarobaro! Yeyote kati yenu awezaye kuoa na aoe, na yeyote asiyeweza kuoa basi na afunge, hakika hii ni hifadhi kwake yeye. Na kauli yake, ''Wale wasiopata cha kuolea;'' yaani, hawana uwezo wa kuuoa; aidha kwa ufukara wao, au ufukara wa wasimamizi na mabwana zao, au kukataa kwao kuoa, na hawana uwezo wa kuwalazimisha kufanya hivyo. Na makadirio haya ni bora kuliko yale ya wale waliokusudiwa kutopata mahari ya ndoa, na wakaifanya dhana kubwa badala ya asili. Kuna maonyo mawili katika hayo: Mojawapo ni: kufuta katika usemi, na kanuni ya msingi ni kutofuta. La pili ni kwamba, maana yake ni kwa wale ambao wana hali mbili: hali ya utajiri wa mali zake, na hali ya umaskini, kisha watumwa na vijakazi na anayemuoa atakwenda kwa msimamizi wake. Kama tulivyotaja, ''Mpaka Mwenyezi Mungu awatajirishe kwa fadhila yake;'' kuna ahadi kwa mwenye kuweza kujizuia kwa Mwenyezi Mungu atamtajirisha na amfanyie wepesi katika jambo lake, na ikawa ni amri kwake kusubiri faraja, ili kilichomo ndani yake kisipate kuwa kigumu. Na kauli yake,'' Na wanaotaka kuandikiwa uhuru katika wale ambao mikono yenu ya kulia imewamiliki, basi waandikieni kama mkiona wema kwao.'' Yaani, anayetaka sana kuandika na kujinunulia watumwa wa kiume na wa kike; basi yaitikieni anayoyaomba, na muyaandike, ''kama mkiona wema kwao.'' Yaani, katika wanaotaka kuandika ''mema;'' yaani uwezo wa kupata riziki na uadilifu katika dini yake, kwa sababu kuandika kwapatikana maslahi mawili. Maslahi ya ukombozi na uhuru, na maslahi ya Fidia anayoitoa ili kujikomboa, na pengine alifanya kazi kwa bidii na kupata fedha zaidi kwa bwana wake wakati wa kuandika, kutokamana na mali isiyopatikana katika utumwa wake. Kwa hivyo, haiwi ni madhara kwa bwana katika kuandika kwake, ingawa faida kubwa ingepatikana kwa mtumwa. Kwa hivyo, Mwenyezi Mungu aliamuamrisha kuandika kwa namna hii kama ni amri inayopasa. Kama ilivyo wazi, au ni amri iliyopendekezwa juu ya kauli nyingine, na amri ya kuwasaidia katika uandishi wao; kwa sababu wanaihitaji; kwa sababu hawana. Akasema: ''Na wapeni katika mali ya Mwenyezi Mungu aliyowapa''. Yaliyomo ndani yake ni amri ya bwana wake, aliyeiandika, ili kumpa baadhi ya maandishi yake au kuyadondosha kutoka kwake, na amri ya watu kuwasaidia. Kwa ajili hiyo, Mwenyezi Mungu aliwawekea waandishi sehemu ya zaka. Na akatamani kumpa, akisema, ''Kutokana na mali ya Mwenyezi Mungu aliyowapa.'' Yaani, kama vile mali ni mali ya Mwenyezi Mungu, na kilicho mikononi mwenu ni zawadi kutoka kwa Mwenyezi Mungu kwnu na ni baraka safi. Basi watendeeni wema waja wa Mwenyezi Mungu kama Mwenyezi Mungu alivyowatendea. Dhana ya Aya Takatifu ni kwamba ikiwa mtumwa haombi kuandika, bwana wake haamrishwi kuanza kuiandika. Naa kwamba ikiwa hajui kutoka kwake kheri yoyote, kwamba anajua kutoka kwake kwamba ameibadilisha; aidha anajua kwamba hana alichokichuma. Kwa hivyo ni kwa sababu ya hii kwamba watu wote wamepotea, au anaogopa kwamba ikiwa ataachiliwa na kuwa huru, ataweza kujiharibu mwenyewe. Hili si amri kuandika, bali ni haramu, kwa sababu ya maonyo yaliyotajwa hapo juu. Ndipo Mwenyezi akasema, ''Wala msiwashurutishe vijakazi vyenu;'' yaani, watumwa wenu ''kufanya zina;'' yaani, kuwa mzinzi; ''ilhali wao wanataka kujiheshimu.'' Kwa sababu kulazimishwa kwake hakufikiriwi isipokuwa kwa hali hii, na ikiwa hataki kujiheshimu, hakika yeye ni kahaba na inamlazimu bwana wake amzuie asifanye hivyo, lakini hii ni marufuku ya kile walichokuwa wakifanya kwa ujinga wa ukweli kwamba, bwana analazimisha taifa lake kufanya ukahaba; kuchukua mshahara wa hii. Na hii ndiyo sababu alisema, ''Kwa ajili ya kutafuta pato la maisha ya dunia.'' Haifai kwenu kuwa, vijakazi vyenu ni bora kuliko nyinyi na basi samehe uzinzi, na mnawafanya hivyo kwa ajili ya maisha ya uhai; mali chache ambazo zinafunuliwa na kisha kutoweka; kupata kwenu kwa usafi na unadhifu bila kujali maisha baada ya malipo na adhabu, ni bora kuliko maisha ambayo hayana faida. Kisha akawaita wale waliobanwa watubu, na akasema: “Na mwenye kuwalazimisha, baada ya kuwalazimisha, basi Mwenyezi Mungu ni Mwenye kusamehe na Mwenye kurehemu.” Basi na atubu kwa Mwenyezi Mungu, na aache yale aliyoyafanya yaliyomkasirisha. Akifanya hivyo; Mweyezi Mungu anasamehe dhambi zake na anamrehemu. Pia alijihurumia kwa kujiondolea adhabu, na pia alilihurumia taifa lake kwa kutolilazimisha kufanya jambo lolote litakalolidhuru.