Al-Burooj
This is a translation of Tafsīr as-Saʿdī as IslamHouse.com publishes it at saadi.islamenc.com, read from that site’s pages. The site does not say who translated it or which printed edition it follows, and states no terms for taking its text, so the right to show it is not verified. Nobody has compared it with a printed book, and no scholar has reviewed it. Each passage stands beside the verses it comments on, which are the Qur’ān text of Tanzil, shown as it is there; a verse the site gives no commentary of its own stands with the passage before it, and the index names each such verse. Sabīl did not write or translate any of it.
Text fromsaadi.islamenc.comIslamHouse.comnone stated (the site names no licence and no terms for taking its text)taken 2026-10-22
قُتِلَ أَصْحَـٰبُ ٱلْأُخْدُودِ 4 ٱلنَّارِ ذَاتِ ٱلْوَقُودِ 5 إِذْ هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ 6 وَهُمْ عَلَىٰ مَا يَفْعَلُونَ بِٱلْمُؤْمِنِينَ شُهُودٌ 7 وَمَا نَقَمُوا۟ مِنْهُمْ إِلَّآ أَن يُؤْمِنُوا۟ بِٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَمِيدِ 8 ٱلَّذِى لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ شَهِيدٌ 9
{4 - 9} "Wameangamizwa watu wa makhandaki." Nazo ni zile handaki zilizochombwa na hao watu ambao walikuwa makafiri waliokuwa wakiishi pamoja na watu Waumini, wakawahimiza waingie katika dini yao, lakini Waumini wakakataa kufanya hivyo, kwa hivyo makafiri hao wakachimba mahandaki katika ardhi, wakawasha humo moto, wakakaa pembezoni mwake, wakatia Waumini mtihanini kwa kuwaleta mbele ya moto huo. Basi yeyote aliyewaitikia wakawa wanamwachilia. Na anayeendelea kuamini, wakawa wanamtupa katika moto huo. Hiki ndicho kiwango kikubwa mno cha kupigana vita Mwenyezi Mungu na kundi lake la waumini, na ndiyo maana Mwenyezi Mungu akawalaani, akawaangamiza na akawaahidi adhabu. Akasema: “Wameangamizwa watu wa makhandaki." Kisha akaeleza maana ya mahandaki hayo kwa kauli yake. "Yenye moto wenye kuni nyingi, walipokuwa wamekaa hapo. Na wao ni mashahidi wa yale waliyokuwa wakiwafanyia Waumini." Hii ni miongoni mwa aina kubwa zaidi za kiburi na ugumu wa mioyo. Kwa sababu walichanganya kati ya kukufuru ishara za Mwenyezi Mungu, kuzifanyia ukaidi, kupigana vita na watu wake, na kuwatesa kwa adhabu hii ambayo nyoyo zinapasuka kwa sababu yake, na kuwepo kwao pamoja nao walipokuwa wanawatupa humo. Hali ni kuwa hawakuona baya lolote kwa Waumini ila kwa hali - wanayosifiwa kwa sababu yake na ambayo kwayo ndiyo wanaweza kuwa furahani, nayo ni kwamba walikuwa wamemuamini "Mwenyezi Mungu, Mwenye nguvu, Msifiwa mno." Yaani, mwenye nguvu ambaye kwa hizo alishinda kila kitu, na anayesifiwa katika maneno yake, vitendo vyake na sifa zake. "Ambaye anao ufalme wa mbingu na ardhi" kwa kuviumba viumbe, na kwamba wao ni waja wake ambao anawaendesha apendavyo. "Na Mwenyezi Mungu ni shahidi wa kila kitu" kwa elimu yake, kusikia kwake na kuona kwake. Basi je, wale waliomuasi hawahofu kwamba Mwenye Nguvu na Mwenye uwezo anaweza kuwachukua kwa adhabu? Au hawakujua wote kwamba wao ni wamilikiwa wa Mwenyezi Mungu, na kwamba hakuna mwenye mamlaka juu ya yeyote bila idhini ya Mmiliki wa kweli? Au imefichikana kwao kwamba Mwenyezi Mungu anayajua vyema matendo yao na atawalipa kwa hayo? Sivyo, hakika kafiri yuko katika udanganyifu, naye mjinga yuko katika upofu na upotevu mbali na njia iliyonyooka.