Al-Haaqqa
This is a translation of Tafsīr as-Saʿdī as IslamHouse.com publishes it at saadi.islamenc.com, read from that site’s pages. The site does not say who translated it or which printed edition it follows, and states no terms for taking its text, so the right to show it is not verified. Nobody has compared it with a printed book, and no scholar has reviewed it. Each passage stands beside the verses it comments on, which are the Qur’ān text of Tanzil, shown as it is there; a verse the site gives no commentary of its own stands with the passage before it, and the index names each such verse. Sabīl did not write or translate any of it.
Text fromsaadi.islamenc.comIslamHouse.comnone stated (the site names no licence and no terms for taking its text)taken 2026-10-22
خُذُوهُ فَغُلُّوهُ 30 ثُمَّ ٱلْجَحِيمَ صَلُّوهُ 31 ثُمَّ فِى سِلْسِلَةٍ ذَرْعُهَا سَبْعُونَ ذِرَاعًا فَٱسْلُكُوهُ 32 إِنَّهُۥ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ ٱلْعَظِيمِ 33 وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ 34 فَلَيْسَ لَهُ ٱلْيَوْمَ هَـٰهُنَا حَمِيمٌ 35 وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ 36 لَّا يَأْكُلُهُۥٓ إِلَّا ٱلْخَـٰطِـُٔونَ 37
{30 - 37} Basi hapo itaamrishwa aadhibiwe, na wataambiwa Zabaniya wagumu na wakali mno: “Mshikeni! Mtieni pingu! Kisha mtupeni Motoni!" Yaani, mgeuzeni juu ya makaa yake na miale ya moto wake. "Tena mtatizeni katika mnyororo wenye urefu wa dhiraa sabini" katika minyororo ya ya Motoni ambayo itakuwa moto sana kisha "mtatizeni." Yaani, iingizieni kwenye njia ya haja kubwa na itokee mdomoni mwake, na aning'inizwe humo asalie akiadhibiwa kwa adhabu hii mbaya zaidi. Basi hii ndiyo adhabu na mateso mabaya zaidi, na ni majuto makubwa magani haya, makemeo na lawama! Kwani sababu iliyomfikisha mahali hapa "ni kuwa hakika alikuwa hamuamini Mwenyezi Mungu Mtukufu" kwa maana alikuwa ni mwenye kumkufuru Mola wake Mlezi na kuwapinga Mitume wake, akiikataa haki waliyoileta, "wala hahimizi kulisha masikini." Yaani, hakuwa na rehema ndani ya moyo wake ya kuwaonea huruma maskini na wahitaji. Kwa hivyo, hakuwa akiwalisha katika mali zake mwenyewe, wala hakuwa akiwahimiza wengine kuwalisha. Kwa kuwa hakuwa na cha msukumo wa kufanya hivyo moyoni mwake. Haya ni kwa sababu chanzo cha furaha ni vitu viwili: kumkusudia Mwenyezi Mungu peke yake, jambo ambalo msingi wake ni kumuamini Mwenyezi Mungu, na kuwafanyia wema viumbe wa aina zote za wema, ambao mkubwa wake zaidi ni kuzuia mahitaji ya masikini kwa kuwalisha vile wanavyoweza kupata nguvu. Nao watu hawa hawamkusudii Mwenyezi Mungu peke yake wala hawafanyi wema, ndiyo maana wakastahili kile walichostahili. "Basi leo" siku ya Kiyama, "hana jamaa wa kumwonea uchungu" na kumfanyia uombezi ili aepuke adhabu ya Mwenyezi Mungu au apate malipo yake mazuri. "Wala uombezi mbele yake hautafaa kitu, isipokuwa kwa aliyempa idhini" na akasema "Madhalimu hawatakuwa na rafiki, wala mwombezi wa kuitikiwa." Na wala hatakuwa "na chakula ila usaha wa watu wa Motoni." Nao utakuwa moto sana, mchungu, wenye harufu mbaya, na wenye ladha mbaya, na hatakila chakula hicho cha kuchukiza mno "ila wakosefu" walioikosa njia iliyonyooka, na wakashika kila njia inayowafikisha kwenye Jahannamu; basi ndiyo wakastahiki adhabu iumizayo.