Saba

لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِى مَسْكَنِهِمْ ءَايَةٌ ۖ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍ وَشِمَالٍ ۖ كُلُوا۟ مِن رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لَهُۥ ۚ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ 15 فَأَعْرَضُوا۟ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ ٱلْعَرِمِ وَبَدَّلْنَـٰهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَىْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَىْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِيلٍ 16 ذَٰلِكَ جَزَيْنَـٰهُم بِمَا كَفَرُوا۟ ۖ وَهَلْ نُجَـٰزِىٓ إِلَّا ٱلْكَفُورَ 17 وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ ٱلْقُرَى ٱلَّتِى بَـٰرَكْنَا فِيهَا قُرًى ظَـٰهِرَةً وَقَدَّرْنَا فِيهَا ٱلسَّيْرَ ۖ سِيرُوا۟ فِيهَا لَيَالِىَ وَأَيَّامًا ءَامِنِينَ 18 فَقَالُوا۟ رَبَّنَا بَـٰعِدْ بَيْنَ أَسْفَارِنَا وَظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ فَجَعَلْنَـٰهُمْ أَحَادِيثَ وَمَزَّقْنَـٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ 19

{15 - 19} Sabaa ni kabila mashuhuri katika viunga vya Yemen, na makazi yao yalikuwa katika mji uitwao Ma'rib. Nao ulikuwa ni miongoni mwa neema za Mwenyezi Mungu kwa watu kwa ujumla na hasa kwa Waarabu, na kwamba aliwasimulia katika Qur-ani habari za wale walioangamizwa na kuadhibiwa miongoni mwa wale waliokuwa majirani na Waarabu. Yanashuhudiwa magofu yao, na watu wananukuu habari zao; ili hili liweze kusaidia kusadiki zaidi na liwe karibu zaidi katika kufikisha mawaidha. Akasema, "Hakika ilikuwepo Ishara kwa (watu wa nchi ya) Sabaa katika maskani yao." Na ishara hapa inamaanisha yale ambayo Mwenyezi Mungu aliwaneemesha miongoni mwa neema mbalimbali, na akawaepusha kutokana na adhabu, mambo ambayo wanawahitaji kumuabudu Mwenyezi Mungu na kumshukuru. Kisha akaifafanua ishara hiyo kwa kusema, "bustani mbili, kulia na kushoto." Nao walikuwa na bonde kubwa lenye kujiwa na maji mengi ya mafuriko. Na walikuwa wamejenga bwawa madhubuti lenye kukusanya maji hayo. Kwa hivyo maji hayo ya mafuriko yalikuwa yakija humo, na maji mengi yangekusanyika humo, kisha wanayatawanya katika bustani zao zilizokuwa upande wa kulia na wa kushoto wa bonde hilo. Na zikawa bustani hizo mbili kubwa zinawapa matunda ya kuwatosheleza, na wanafurahia mno. Kwa hivyo Mwenyezi Mungu akawaamuru kushukuru neema zake alizowapa kwa njia nyingi. Miongoni mwake ni hizi bustani mbili ambazo chakula chao kingi kilikuwa ni kutoka humo. Na miongoni mwake ni kwamba Mwenyezi Mungu aliifanya nchi yao kuwa nchi nzuri kwa hewa yake nzuri, kutokuwepo na machafuzi yoyote ya hewa, na kuwepo kwa riziki nyingi humo. Na miongoni mwake ni kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu aliwaahidi kwamba wakimshukuru, atawasamehe na kuwarehemu. Na ndiyo maana akasema, "Mji mzuri na Mola Mlezi aliye Msamehevu." Na miongoni mwake ni kwamba Mwenyezi Mungu alipojua kwamba wanahitaji ardhi iliyobarikiwa kwa ajili ya biashara zao na mapato yao - na ni dhahiri kwamba huu mji ulikuwa miongoni mwa miji ya Sana’a, kama walivyosema zaidi ya mmoja wa wema waliotangulia. Na ikasemwa kwamba ilikuwa huko Shama, - basi Mwenyezi Mungu akawaandalia njia za kurahisisha kuyafikia hayo kwa kuwapa usalama na kuondoa hofu, na kuifanya miji kuwa na mawasiliano, ili wasipate taabu katika kubeba bidhaa na vyakula. Na ndiyo maana akasema, "Na baina yao na miji mingine tuliyoibariki tuliweka miji iliyo dhahiri, na tukaweka humo vituo vya safari." Yaani, safari zilizopangwa wanazozijua na kuzihukumu kwa namna ambayo hawawezi kupotea usiku na mchana. "Kwa amani." Yaani, wakiwa na utulivu katika safari zao, usiku na mchana bila ya hofu yoyote. Na hii ni katika ukamilifu wa neema ya Mwenyezi Mungu juu yao kwamba aliwapa amani kutokana na hofu. Lakini wakampa mgongo aliyewaneemesha na pia wakakataa kumwabudu. Na wakajivuna na neema hizo na wakachoshwa nazo hadi wakaomba na kutamani kwamba safari zao hizo ziwe mbali kati ya vile miji hiyo ambayo safari ya kati yake ilikuwa rahisi. "Na wakazidhulumu nafsi zao" kwa kumkufuru Mwenyezi Mungu na fadhila zake. Basi Mwenyezi Mungu Mtukufu akawaadhibu kwa neema hizi zilizowapotosha; kwa hivyo akaziangamiza. Aliwatumia, "mafuriko makubwa" ambayo yaliharibu bwawa lao hilo, na yakaharibu bustani zao. Kwa hivyo, bustani hizo zenye mimea ya kupendeza na miti yenye matunda zikabadilishwa na ikawekwa ndani yake miti isiyofaa. Ndiyo maana akasema, "na tukawabadilishia badala ya bustani zao hizo kwa bustani nyingine zenye matunda" yanayoweza kuliwa lakini yasiyowasaidia kitu katika kukidhi haja yao ya chakula; "makali, machungu, na mivinje, na kitu kidogo katika miti ya kunazi. Yote hii ni miti mashuhuri, na malipo haya ni ya aina sawa na matendo yao. Kila walivyobadilisha shukrani nzuri kwa ukafiri mbaya; walibadilishiwa neema hizo kwa kile kilichotajwa. Ndiyo maana akasema, "Hayo tuliwalipa kwa sababu ya walivyokufuru. Nasi kwani tunamuadhibu isipokuwa anayekufuru" Mwenyezi Mungu na akajivuna na neema yake? Yalipowapata yaliyowapata, walitengana na kutawanyika baada ya kwamba walikuwa pamoja, na Mwenyezi Mungu akawafanya kuwa ni masimulizi tu ambayo watu wanayazungumzia na ndiyo zikawa ndizo hadithi zao za usiku. Na wakawa wanapigiwa mfano, ikasemwa: 'Walitengana kama walivyotengana watu wa Sabaa.' Kila mtu akawa anazungumza juu ya yale yaliyowasibu, lakini hakuna anayefaidika na kupata mafunzo kutoka kwao isipokuwa wale ambao Mwenyezi Mungu alisema juu yao: "Hakika katika hayo bila ya shaka zimo Ishara kwa kila mwenye kusubiri sana na akashukuru." Mwenye subira katika machukizo na shida, ambaye anayasubiria kwa ajili ya uso wa Mwenyezi Mungu, na wala hayachukii, bali anayavumilia, na kushukuru neema ya Mwenyezi Mungu Mtukufu, na anakiri neema hizo na kuzitambua, na kumsifu aliyemneemesha nazo, na anazitumia katika kumtii. Ndiyo maana, inaposikiwa hadithi yao na kile walichofanya na kile kilichowatokea, inajulikana kwa hayo kwamba adhabu hiyo ni malipo ya kukufuru kwao neema za Mwenyezi Mungu, na kwamba anayefanya mfano wao, atafanyiwa kama walivyofanyiwa wao, na kwamba kumshukuru Mwenyezi Mungu Mtukufu kunahifadhi neema na kuzuia adhabu, na kwamba Mitume wa Mwenyezi Mungu ni wakweli katika yale waliyotuambia, na kwamba malipo ya akhera ni ya kweli, kama ulivyoonekana mfano wake katika dunia hii.