Al-Ahzaab

وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِىٓ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَٱتَّقِ ٱللَّهَ وَتُخْفِى فِى نَفْسِكَ مَا ٱللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى ٱلنَّاسَ وَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَىٰهُ ۖ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِّنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَـٰكَهَا لِكَىْ لَا يَكُونَ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِىٓ أَزْوَٰجِ أَدْعِيَآئِهِمْ إِذَا قَضَوْا۟ مِنْهُنَّ وَطَرًا ۚ وَكَانَ أَمْرُ ٱللَّهِ مَفْعُولًا 37

{37} Sababu ya kuteremshwa aya hizi ni kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu alitaka kutunga sheria ya jumla kwa waumini, kwamba wana wa kupanga si wana wa mtu wa kihakika kwa namna yoyote ile, na kwamba hakuna lawama kwa wale waliowapanga kuwaoa wake zao. Na hili lilikuwa ni miongoni mwa mambo ya kawaida ambayo ilikuwa vigumu sana kuliondoa isipokuwa kwa tukio kubwa. Kwa hivyo, akataka kwamba sheria hii isemwe na Mtume wake mwenyewe. Na Mwenyezi Mungu anapotaka jambo, analiwekea sababu zake. Na Zaid bin Haritha alikuwa akiitwa Zaid bin Muhammad, kwani Nabii, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, alikuwa kamchukua kama mwana wa kupanga, kwa hivyo akaanza kunasibishwa naye. Mpaka ikashuka kauli yake, "Waiteni kwa baba zao," basi ndiyo wakaanza kumuita: Zaid bin Haritha. Naye alikuwa amemuoa Zainab bint Jahsh, binti ya ami yake Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake. Naye Mtume alikuwa imemuingia kwenye moyo wake kwamba ikiwa Zaid atamtaliki, basi yeye atamuoa. Kwa hivyo, Mwenyezi Mungu akapitisha kwamba yawe baina yake na Zaid yale yaliyomhitaji Zaid bin Haritha aje kumuomba ruhusa Nabii, -rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - ya kuachana naye. Mwenyezi Mungu Mtukufu alisema, "Na ulipomwambia yule Mwenyezi Mungu aliyemneemesha" kwa Uislamu, "nawe ukamneemesha" kwa kumkomboa utumwani, na ukamwongoza na kumuelimisha alipokujia akitafuta nasaha kuhusu kuachana naye, basi ukamwambia ukimnasihi na kumpa habari yenye masilahi kwake, huku ukiyatanguliza hayo mbele ya ulichokuwa unatamani na tayari kilikuwa kimeshaingia moyoni mwako, "Shikamana na mkeo" na usiachane naye, na subiri kwa yale yanayokujia kutoka kwake. "Na mche Mwenyezi Mungu" Mtukufu katika mambo yako kwa ujumla na mambo ya mkeo hasa. Kwani uchamungu unahimiza na unaamrisha kuwa na subira, "Na ukaficha nafsini mwako aliyotaka Mwenyezi Mungu kuyafichua." Na kile alichoficha ni kwamba ikiwa Zaid alimtaliki, basi yeye, rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, angemuoa. "Nawe ukawachelea watu" kwa kutodhihirisha yaliyomo katika nafsi yako, "hali Mwenyezi Mungu ndiye mwenye haki zaidi kumchelea." Kwani, kumchelea Yeye kunaleta heri zote na kunazuia maovu yote. "Basi Zaid alipokwisha haja naye" na nafsi yake ikawa nzuri, na akawa hamtaki tena, na akatengana naye; "tulikuoza wewe." Lakini tulifanya hivyo kwa ajili ya manufaa makubwa, nayo ni "ili isiwe taabu kwa Waumini kuwaoa wake wa watoto wao wa kupanga;" pale walipokuona umemuoa mke wa Zaid bin Haritha, ambaye hapo zamani alikuwa akinasibishwa nawe. Na pindi ilipokuwa kauli yake, "ili isiwe taabu kwa Waumini kuwaoa wake wa watoto wao wa kupanga" ni ya jumla katika hali zote, na ikawa kwamba miongoni mwa hali hizo kuna zile ambazo haziruhusiwi, nayo ni ikiwa kipindi cha eda hakijakamilika, akalizuilia hilo kwa kusema, "watapokuwa wamekwisha timiza nao sharti za talaka. Na amri ya Mwenyezi Mungu ni yenye kutekelezwa." Yaani, ni lazima ifanyike na hakuna chochote kinachoweza kuizuia. Kuna faida mbalimbali katika aya hizi zenye hadithi hii: Miongoni mwake ni kusifiwa Zaid bin Haritha, na hilo ni kwa njia mbili: Ya kwanza ni kwamba Mwenyezi Mungu alimtaja katika Qur-ani na hakuna Swahaba yeyote asiyekuwa yeye aliyewahi kutajwa kwa jina lake. Ya pili ni kwamba Mwenyezi Mungu alimwambia kwamba alimneemesha, yaani kwa neema ya Uislamu na imani. Na huu ni ushahidi kutoka kwa Mwenyezi Mungu kwake kwamba yeye ni Mwislamu, Muumini kwa nje na ndani. Vinginevyo, basi hakuna sababu ya kumfanya kuwa maalumu katika neema hii. Hata hivyo, kilimaanishwa na neema hii ni neema maalumu. Na miongoni mwake ni kwamba aliyekombolewa utumwani yuko katika neema ya aliyemkomboa. Na miongoni mwake ni kwamba inaruhusika kumuoa mke wa mwana wa kupanga, kama ilivyokuja hivyo waziwazi katika Qur-ani. Na miongoni mwake ni kwamba kufundisha kwa matendo kunaathiri zaidi kuliko kuzungumza tu, hasa ikiwa matendo hayo yanaambatana na maneno. Hayo ni nuru juu ya nuru. Na miongoni mwake ni kwamba mapenzi yaliyomo moyoni mwa mja kwa asiyekuwa mke wake, wajakazi wake na maharimu wake ikiwa hayaambatani na kitu chochote kilichoharamishwa, basi mja hapati dhambi juu yake, na hata kama yataambatana na matamanio yake kwamba ikiwa mume wake atamtaliki, basi atamuoa bila ya yeye kufanya juhudi ya kuwatenganisha au kusababisha hili kupitia sababu yoyote ile. Kwa sababu Mwenyezi Mungu alijulisha kwamba Mtume - rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake, - alificha hilo ndani ya nafsi yake. Na miongoni mwake ni kwamba Mtume – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yakee – alifikisha ujumbe kwa njia iliyo wazi, na hakuacha chochote katika yale aliyoteremshiwa isipokuwa alikifikisha, hata jambo hili ambalo analaumiwa ndani yake. Na hili linaashiria kuwa yeye ni Mtume wa Mwenyezi Mungu, na hasemi isipokuwa yale yaliyoteremshwa kwake tu, wala hataki kujitukuza. Na miongoni mwake ni kwamba mshauri anachukuliwa kwamba amechukua amana, na ni wajibu kwake anapotakwa ashauri katika jambo kwamba atoe ushauri ambao ni wenye masilahi zaidi kwa anayeshauriwa, hata kama ana haki yake fulani katika kuyapa kipaumbele masilahi ya mshauriwa juu ya matamanio yake na makusudio yake. Na miongoni mwake ni kwamba mwenye kuona kwamba ni rai nzuri kwa mtu anayeomba ushauri kuhusu kutengana na mke, kwamba amuamrishe kumshikilia mkewe kwa njia zote zinazowezekana za kusuluhisha hali yao hiyo, basi hilo ni bora kuliko kuachana. Na miongoni mwake ni lazima kwa mja kutanguliza suala la kumhofu Mwenyezi Mungu mbele ya kuwahofu watu, na kwamba kumhofu Mwenyezi Mungu kustahiki zaidi na muhimu zaidi. Na miongoni mwake ni ubora wa Zainab, Mwenyezi Mungu amuwiye radhi, mama wa Waumini. Kwa vile Mwenyezi Mungu mwenyewe alisimamia suala la kumuozesha kwa Mtume wake, – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake – bila ya posa wala mashahidi, na ndiyo maana alikuwa akijivunia hilo mbele ya wake za Mtume wa Mwenyezi Mungu – rehema na amani za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake - na anasema, 'Watu wenu waliwaozesha nyinyi, lakini mimi Mwenyezi Mungu ndiye aliyeniozesha kutokea juu ya mbingu saba.' Na miongoni mwake ni kwamba ikiwa mwanamke ana mume, hairuhusiwi kumuoa, wala kufanya juhudi katika kumfikia wala hata kwa kufanya sababu zake mpaka mumewe ajitimizie matamanio yake kwake, na hilo halitimii pia hadi muda wake wa eda umalizike. Kwa sababu kabla ya kumalizika eda, mke huyu huwa bado yuko chini ya ulinzi wa mumewe au chini ya haki yake hata ikiwa ni kwa njia fulani tu.